ಹೆಚ್. ನಾಗವೇಣಿಯವರ 'ಕಸಬರಿಕೆ' ಕಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಿಯು ಕೇವಲ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಇಡುವ ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನವು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಪಾತ್ರಗಳಾದ ಅಮ್ಮಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಜಾತಿ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪ-ಚಂದುವಿನ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತಳಸಮುದಾಯದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಲೇ, ಜಾತಿಯ ಸಂಕೋಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಶಕ್ತಿ ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಈ ಬರಹವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರ ‘ಹಯವದನ’ ನಾಟಕವು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಸಿ ರಂಗತಂತ್ರಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಭಾಗವತ ಪರಂಪರೆ, ಗೊಂಬೆಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥಾನಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದೇಸಿ ಸೊಗಡನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿಯ ಬ್ರೆಕ್ಟ್‌ನ ಎಪಿಕ್ ರಂಗಭೂಮಿಯ ತಂತ್ರಗಳಾದ ದೂರೀಕರಣ, ಮುಖವಾಡಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಳಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವನ ಅಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣತೆಯ ಹಂಬಲವನ್ನು ಧ್ವನಿಸುವ ಈ ನಾಟಕವು, ರಂಗತಂತ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ದೇಸಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಶೈಲಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಮತೂಕದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ನಾಟಕವನ್ನು ಸಮಾಜಮುಖಿಯನ್ನಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಾಡರ ಕಸುಬುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಕರ್ವಾಲೊ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೇಶಿ ಅನುಭವಗಳ ಅನುಸಂಧಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಚಿಂತನೆಗಿಂತ, ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮಂದಣ್ಣನಂತಹವರ ಅನುಭವಜನ್ಯ ಜ್ಞಾನವು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕರ್ವಾಲೊ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯ ಮಂದಣ್ಣನ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲಕ, ಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳು ಒಂದಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಖಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗದೆ, ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನವು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಬೆಸುಗೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಈ ಬರಹವು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ‘ವಿಶ್ವಮಾನವ ತತ್ವ’ ಮತ್ತು ‘ನಿರಂಕುಶಮತಿ’ಯಾಗುವ ಕರೆಯು ಜಾತಿ, ಮತ ಮತ್ತು ಮೌಢ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ‘ಮುಂದಕೆಲ್ಲಿಗೆ’ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುವಜನತೆ ಕೀರ್ತಿ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಸದ್ಯಃಫಲಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಆತ್ಮಶ್ರೀಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಆಶಯವನ್ನು ಲೇಖನವು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ವಿಚಾರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕನಸನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಮಾನವನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶದ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವಾದ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸೊಸೆಯೂರು (ಅಂಗಡಿ) ಗ್ರಾಮದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸೊಸವೂರು, ಶಶಕಪುರ ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಬರಲು ಕಾರಣವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಲೇಖನವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ಲಾಂಛನವಾದ ಸಳನು ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ಪ್ರಸಂಗ, ವಾಸಂತಿಕಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ಅರಸರ ವಂಶಾವಳಿ, ಅವರ ಕಲಾಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ನಾಡಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಈ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವು ಹೇಗೆ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತವರಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊಯ್ಸಳರ ಮೂಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ವಲನಾಡು ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಕೊಳ ನಾಡು ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಪರಂಪರೆ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಗದಗ, ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಜರತ್ ಸೈಯದ್ ಮಕ್ಖುಮ್-ಷಾ ಹುಸೇನಿ, ರಾಜಾಬಾಗ ಸವಾರ (ಚಾಂಗದೇವ), ದೂದ್ ಪೀರಾಂ ಮತ್ತು ಫಕೀರಸ್ವಾಮಿಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಫಿ ಸಂತರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂತರ ದರ್ಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ-ಧರ್ಮದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವ ಉರುಸು, ಮೊಹರಂ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪವಾಡಗಳು ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿವೆ. ಸೂಫಿ ಪಂಥವು ಕೇವಲ ಧರ್ಮವಾಗಿರದೆ, ಲೋಕವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತತ್ವಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಆಚರಣೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿರುವ ಈ ಸೂಫಿ ಪರಂಪರೆಯು ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ.

ದಲಿತ ಕವಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ 'ಏಕಲವ್ಯ' ನಾಟಕವು ಪುರಾಣದ ದಮನಿತ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಏಕಲವ್ಯನ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯದ ನೋವು, ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಏಕಲವ್ಯರ ನಡುವಿನ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ, ವಿದ್ಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಾಟಕಕಾರರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಕಲವ್ಯನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಇಂದಿನ ಶೋಷಿತವರ್ಗದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಸಿಡಿದೇಳುವ ಏಕಲವ್ಯ, ಮಾನವೀಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಲಧರ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಾನೆ. ರಂಗಭೂಮಿಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿತವಾದ ಈ ನಾಟಕವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಮನಿತರ ಪರವಾದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಖ್ಯಾತ ಸಂಶೋಧಕ ಶಂಬಾ ಜೋಶಿಯವರು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋ ನಾಗರಿಕತೆಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಸೈಂಧವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅವರು, ಈ ಸಮುದಾಯವು ವೇದಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ದ್ರಾವಿಡ ಅಥವಾ ಆಪಃ (ನೀರು) ರಸ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ತತ್ವದಂತೆ ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಧರ್ಮವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಆದಿದೈವತ ಕಥೆಗಳು, ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಆಕರಗಳ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ, ಶಂಬಾ ಅವರು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಸಿದ್ದಾಂತವೇ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ.

ಮಾನವನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 'ಎಮ್ಮೆ'ಯ ಪಾತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ 'ದ್ರವಿಡಿಯನ್ ಬುಲ್' ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳವರೆಗೆ ಎಮ್ಮೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಎಮ್ಮೆಯು ಕೇವಲ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕಲುತನದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ವೈಭವೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಎಮ್ಮೆಯು ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುರಿತಾದ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನವು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೇಲಾಟಗಳ ನಡುವೆ ಎಮ್ಮೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಪನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಹರಿಹರನ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡ 'ರಗಳೆ' ಛಂದೋಬಂಧವು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಗವರ್ಮನ ಛಂದೋಂಬುಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಉತ್ಸಾಹ, ಮಂದಾನಿಲ ಮತ್ತು ಲಲಿತ ರಗಳೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಶಾಸನ ಕವಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕ್ರಿ.ಶ. 1055 ರಿಂದ 1177ರ ನಡುವಿನ ಐದು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಲಲಿತ ರಗಳೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಗಳಿ, ಕುರುಗೋಡು ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಮುನಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವೀರರ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಲು ರಗಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ತೋಮರ ರಗಳೆ ಅಥವಾ ಲಲಿತ ರಗಳೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪದ್ಯಬಂಧವು ಪಂಚಮಾತ್ರಾ ಗಣಗಳ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಹರಿಹರನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನ ಕಾವ್ಯಗಳು ವರ್ತಮಾನದ ಬದುಕಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಗಳ ತುರ್ತನ್ನು ನೀಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. 'ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ' ಎನ್ನುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮೀರಿದ ಪಂಪ, ಕಲೆ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದು ಜೀವಂತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಆದಿಪುರಾಣ ಕಾವ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಲೌಕಿಕ ಹಾಗೂ ಜಿನಾಗಮದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕುಲವೆಂಬುದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲ್ಲ, ಅದು ಛಲ, ಗುಣ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪಂಪ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಯುದ್ಧದ ಹಾನಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ತ್ಯಾಗ, ದಯೆ, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳ ಸಮನ್ವಯದ ಬದುಕೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಸಾರಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಪನ ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮನುಷ್ಯ ಕುಲಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ.

ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕರ್ ಮತ್ತು ಬಾನು ಮುಷ್ಕಾಕ್ ಅವರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆ, ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ, ತಲಾಖ್ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಸಂತಾನದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಥೆಗಳು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಶೋಷಣೆಯ ಚಿತ್ರಣವಲ್ಲದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ತ್ರೀಯರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ತೋರುವ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ನಿಯಂತ್ರಣದಂತಹ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಜಾಗೃತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಅನುಭವಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ತ್ರೀ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಲೇಖಕಿಯರು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವು ಮೂಲತಃ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕುರ್‌ಆನ್ ಮತ್ತು ಹದೀಸ್‌ಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಇಸ್ಲಾಂ' ಎಂದರೆ ಶಾಂತಿ ಎಂದರ್ಥವಿದ್ದು, ಅದು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಹಾದ್ ಎಂಬುದು ಆಂತರಿಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹೋರಾಟವೇ ಹೊರತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದರ ಬೋಧನೆಗಳು, ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಪರಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೊಡ್ಡಪಾಲನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕುಮಾರರಾಮನ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುಮ್ಮಟದುರ್ಗದ ಕಂಪಿಲರಾಯನ ಮಗನಾದ ಕುಮಾರರಾಮನು ಇಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ದೈವವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಮ್ಮಟದುರ್ಗದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸಹಚರರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೊನ್ನಾರ, ಜಾಗಾರ, ಈರಮಾಸ್ತಿ ಪೂಜೆ, ಓಕಳಿ ಆಟ ಮತ್ತು ಹುಲಿರಾಮಪ್ಪನ ಆರಾಧನೆಗಳಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರನೊಬ್ಬನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಹೇಗೆ ಬೆರೆತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಅಧ್ಯಯನವು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಪದಕಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲೂರು ರುದ್ರಮುನಿ, ಶಂಕರಾನಂದ ಯೋಗಿ, ಹೊನ್ನಕವಿ, ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ ದಾಸಗಿರಿಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ನಿಡುಗಲ್ಲು ಚೆನ್ನಪ್ಪ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಾಧಕರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ವಚನ ಮತ್ತು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಂತರ ಬಂದ ಈ ತತ್ವಪದಕಾರರು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಗುರುಭಕ್ತಿ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಅವಧೂತ ಮತ್ತು ಆರೂಢ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಅನುಭಾವವನ್ನು, ವೈರಾಗ್ಯದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳುವಳಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಭಾವಶುದ್ಧಿಯೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗಗಳೆರಡೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಯಂತಹ ವಚನಕಾರರು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ದೈವತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಡೆ ಮತ್ತು ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕತಾನತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಶರಣರ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ.

ಮಾನವನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕುವುದರಿಂದ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಗೀತೆ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು ಮತ್ತು ಬೈಗುಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಬರಹ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತುಗ, ಕೆಂದೆ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನಂತಹ ಮರಗಳನ್ನು ಅವರು ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡಮರಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರುವ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವಚನ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಪ್ರಯೊಗ. ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳ, ವರ್ಣಗಳ ಶರಣ ಸಮುದಾಯ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಾತ್ತು ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದು ಈ ವಚನಗಳೇ. ವಚನಕಾರರು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಸಮಾನತೆ ಮುಂತಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು. ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕೈಕೊಂಡ ಜನಪರ ಆಂದೋಲನ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಡಾ. ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿಯವರ ವಿಮರ್ಶಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯ ದರ್ಶನ' ಮತ್ತು 'ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರಗಳು' ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಗಳಿಯವರು ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾಕೃತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ರಸಾನುಭವ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಗಳಿಯವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈ ಬರಹವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಗಳಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಸಹೃದಯತೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.

Migration is a process as old as human history. Human civilizations have not grown or existed without migration process, the important thing is that almost all of these migration processes in the history of man are part of being in search of existence in one way or other. Man tries to establish his existence in the place where he is. When it is not possible, he migrates to another place and tries to settle there to have his existential identity. If we look at another dimension of existence, it is seen that we leave the existing existence and migrate to another existence. The study tries to discuss through Kannada novels that in the process of establishing, sustaining and rediscovering existence in the modern era, though some migrants feel sense of existence, many migrants feel the sense of non-existence too. Many migrants who set out in search of existence establish the existence of the life they desire. And somemore migrants often fail to establish themselves in a multicultural environment and return unsatisfied. There are instances of people finding existence of life in their own land. Kannada literature records the fact that migrants who have migrated in search of existence, do not come with complete feeling of their existence in migrated land. They live in agony and confusion. Many reasons can be found for their cessation of existence. Loneliness in the land of migration, new culture, language, unknown people, insecurities, Alienation are discussed analytically by systematic study on the novels of Shivaram Karanta’s marali-mannige and Chigurida-kanasu.

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೂಫಿ ಸಂತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹಜ್ರತ್ ಖಾಜಾ ಬಂದೇನವಾಜರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಿಂದ ದಖನ್ನಿಗೆ ಬಂದ ಇವರು, ಸೂಫಿ ಪರಂಪರೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಗುರುಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಲೇಖನವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಇವರ ಉರುಸ್ ಮತ್ತು ದರ್ಗಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಂದೇನವಾಜರು ಮತ್ತು ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ, ಸೂಫಿ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಗಳವರೆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪಯಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಹಗಾರರಾದ ಗೀತಾ ನಾಗಭೂಷಣ, ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ, ಕುಂ. ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ, ಶಾಂತರಸ ಮುಂತಾದವರ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಬಡತನ, ಸ್ತ್ರೀ ಶೋಷಣೆ, ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲಬುರಗಿ, ಬೀದರ್, ರಾಯಚೂರು ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಭಾಗದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಿರಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿವಶರಣೆ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ತತ್ತ್ವದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡದೆ, ಕಾವ್ಯಸೌಂದರ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಚನಗಳು ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವತೀವ್ರತೆ, ಲಯಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ರಸಾನುಭವ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಕನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಮೆ, ರೂಪಕ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು, ಅಗಸ, ಬಾರೆಯ ಮುಳ್ಳು) ಅನುಭಾವದ ಆಳವನ್ನು ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ನಶ್ವರತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನೊಂದಿಗಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದಾಂಪತ್ಯ, ವಿರಹದ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶರಣ ಸತಿ ಲಿಂಗ ಪತಿ ಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಅಕ್ಕನ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ (ಸೂತ್ರಬದ್ಧತೆ) ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಕ್ರಮವು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನವು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳ ಜನಕ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಥೆಗಾರ ಪುದುಮೈಪಿತ್ತನ್ ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರ 'ರಂಗಸ್ವಾಮಿಯ ಅವಿವೇಕ' ಮತ್ತು ಪುದುಮೈಪಿತ್ತನ್ ಅವರ 'ವಿಬರೀದ ಆಸೈ' ಕಥೆಗಳ ವಸ್ತು ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ (ಗೆಳೆಯನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಹ), ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಪಾತ್ರವು ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಸಂಯಮದಿಂದ ಅವಘಡವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರೆ, ಪುದುಮೈಪಿತ್ತನ್ ಅವರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಗಳು ದುರಂತಮಯ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಇಬ್ಬರು ಲೇಖಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿರುವ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಪ್ರಭಾವದ ಆತಂಕ' (Anxiety of Influence) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ഷാനവാസ് നരണിപ്പുഴ സംവിധാനം ചെയ്ത 'കരി' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തെ മുൻനിർത്തി ദളിത് സ്വത്വവും പ്രതിനിധാനവും എപ്രകാരമാണ് ദൃശ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് ഈ ലേഖനം പരിശോധിക്കുന്നു. വടക്കൻ മലബാറിലെ കരിങ്കാളിയാട്ടം എന്ന അനുഷ്ഠാനകലയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജാതി, വർണ്ണം, അധികാരം എന്നിവ എങ്ങനെയാണ് പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നതെന്ന് വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. സവർണ്ണബോധവും ദളിത് വിരുദ്ധതയും ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ എങ്ങനെയെല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് ഗോപു കേശവ്, അയ്യപ്പൻ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ ലേഖകൻ സമർത്ഥിക്കുന്നു. നിറത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സൗന്ദര്യബോധം, സംവരണം, ദളിത് ചരിത്രം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനാത്മകമായ വായനയാണ് ഈ പഠനം മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. ജാതി ചിന്തകൾ ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞും നിൽക്കുന്ന സമകാലിക കേരളീയ പരിസരത്തെ ചിത്രം വരച്ചുകാട്ടുന്നു.

കമ്പ്യൂട്ടർ, മൊബൈൽ ഫോൺ, ഇന്റർനെറ്റ് തുടങ്ങിയ നവസാങ്കേതികവിദ്യകൾ മലയാളഭാഷയിലും സംസ്കാരത്തിലും ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കടന്നുകയറ്റം ഭാഷയുടെ നിലനിൽപ്പിന് അനിവാര്യമായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു. ലേഖനസാങ്കേതികവിദ്യ, ഭാഷണസാങ്കേതികവിദ്യ, യന്ത്രവിവർത്തനം, ഓട്ടോമാറ്റിക് സ്പീച്ച് റെക്കഗ്നിഷൻ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ മലയാളത്തിന് അനന്തമായ സാധ്യതകളുണ്ട്. അക്ഷരത്തെറ്റുകൾ ഒഴിവാക്കാനും, ലിഖിതപാഠങ്ങളെ ശബ്ദരൂപത്തിലാക്കാനും, വിവർത്തനം എളുപ്പമാക്കാനും സഹായിക്കുന്ന സി-ഡിറ്റ് (C-DIT) പോലുള്ളവയുടെ സംഭാവനകൾ ഇവിടെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. ഗൂഗിൾ ലെൻസ് പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പഴയ ഗ്രന്ഥങ്ങളെ ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഭാഷയുടെ വൈജ്ഞാനികസമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും. മലയാളഭാഷയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും പ്രചാരത്തിനും നവസാങ്കേതികവിദ്യകളെ കാര്യക്ഷമമായി വിനിയോഗിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

With globalization at the paramount, concern regarding the physiological and psychological aspects of nowadays individual is an area of interest for today’s researchers. In view of this contemplation the present study has been undertaken investigating the sample of yoga and non-yoga practising adults in Bengaluru city aged between 20-40 years. The participants were selected using stratified purposive random sampling and General Health Questionnaire developed by Goldberg (1978) and Beck Anxiety Inventory (BAI) developed by Aaron T. Beck (1988) were administered to them. To meet the objective of the study general health among yoga and non-yoga practising adults and anxiety among yoga and non-yoga practising adults’ data were analysed to understand and make observations regarding the prevalence of anxiety and general health symptoms among the selected participants. The results show that there is a significant difference in the symptoms among Yoga and Non-Yoga practising adults on Anxiety and there is no significant difference in the symptoms among Yoga and Non-Yoga practising adults on General Health. Keywords: Anxiety, General Health, Yoga and Non-Yoga practising adults.

Malayalam cinema is leading the way and raising the bar by showcasing all that is wrong with our society today. The Malayalam films ‘Teacher’ and ‘ Jaya JayaJayaJaya He’  are striking  strong blow against misogynies, which has otherwise been celebrated unapologetically in Malayalam cinema for decades. Such interventions are shaking the grounds of patriarchal morality to lay the foundations of an alternative value system and holds the idea of ideal womanhood against the male dominated society.