ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಅಸ್ಥಿರ ಎಂದು ಇದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ‘ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿಭಜನೆ’ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ‘ನವಯಾನ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ’ವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಂದ ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್, ರಾಜ್ಯ ಸಮಾಜವಾದ ಮತ್ತು ‘ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಘಟನೆ, ಹೋರಾಟ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ದಮನಿತರ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನವು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಆಯ್ದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಕ್ತನ ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರಮಿಕನ ಚಲನಶೀಲತೆ (ಜಂಗಮ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಜಡತ್ವದ (ಸ್ಥಾವರ) ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿನ ಆತಂಕ, ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಸಾಂಗತ್ಯದ ಹಂಬಲವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅರವಿಂದ ಮಾಲಗತ್ತಿ ಅವರ ‘ಗೌರ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ ಆತ್ಮಕಥೆಯು ಕನ್ನಡದ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಕೃತಿ. ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಆತ್ಮಕಥೆ ಆಗಿರದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಜಾತೀಯತೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ಹೋರಾಟದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆತ್ಮಕಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಕಥನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿನ ದಲಿತ ಆತ್ಮಕಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿವೆ. ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಗತ್ತಿಯವರು ತಮ್ಮ ದಲಿತ ಬದುಕಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಗತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬರೆದಿರುವ ರೀತಿ ಓದುಗರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕೂಡಿರದೆ ಅದು ಇಡೀ ದಲಿತ ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಶೋಷಿತ ನೋವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಆಯಾಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ವೈದೇಹಿಯವರ ‘ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇಖಕಿ ಕುಸುಮ ಬಿ.ಎಂ. ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಸ್ತ್ರೀಲೋಕದ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ ಮುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇರಲಾಗುವ ‘ಮಡಿ-ಮೈಲಿಗೆ’ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾದಂಬರಿಯು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸುವ ಕಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅನುಭವಿಸುವ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನು ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರು ಈ ಸಂಕೋಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಲೇಖನವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (EVM - Electronic Voting Machine) ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ದೋಷಪೂರಿತ ಮತಗಳು, ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು (booth capturing) ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು EVM ಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, EVM ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು ಏಳುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ವಿ.ವಿ.ಪ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು (VVPAT - Voter Verifiable Paper Audit Trail) ಪರಿಚಯಿಸಿತು. VVPAT ಎಂಬುದು EVMಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮತದಾರರು ತಾವು ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮತವು ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಾಗದದ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ EVM ಮತ್ತು VVPAT ಗಳ ವಿಕಸನ, ಅವುಗಳ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನವು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ವಜ್ರಯಾನ ಹಾಗೂ ಶೈವ ಕಾಪಾಲಿಕ ಪಂಥಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನದಿಂದ ನಾಥ ಪಂಥವು ಹೇಗೆ ಉದಯಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1029ರ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರನ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳ ಆಧಾರದೊಂದಿಗೆ, ಚುಂಚನಗಿರಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಪಾಲಿಕ ಪೀಠದಿಂದ ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಬಗೆಯನ್ನು ಲೇಖನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಕಾಯಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹಠಯೋಗದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಪೀಠವು ಹೇಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅನ್ನ, ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ‘ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ’ಯ ‘ಭದ್ರಬಾಹು ಭಟಾರರ ಕಥೆ’ಯ ಉಪಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ (Business Management) ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಂದಿಮಿತ್ರ, ಕಾಷ್ಠಕೂಟ ಮತ್ತು ಜಯಘಂಟೆ ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದ ಶೋಷಣೆ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನವನ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯ ಪೂರೈಕೆಯು ಹೇಗೆ ಉದ್ಯಮಿಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನವು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನನ್ಯತೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾದ ‘ಎಡೆ’ (ಮಿಸೆಲ್) ಇಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ತುಳುವರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ, ಹಿರಿಯರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೃತರ 16ನೇ ದಿನದ ‘ಬೊಜ್ಜ’ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು, ‘ಕುಲೆಕುಂಟು’ ಇಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಅಗೇಲ್ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ‘ಜೈನ ಅಗೆಲ್’ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗಿನ ಸಮನ್ವಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ತುಳುವರ ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಮೇಲಿರುವ ಅಪಾರ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದ ಭಾರತವು ಲಿಂಗ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ “ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು” ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದ 73 ಮತ್ತು 74 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಸ್ಥಗಿತತೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು “ಸರಪಂಚ್ ಪತಿ” ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ತೋಳ್ಬಲದ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ‘ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ’ (106 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳು (Affirmative action) ಅಗತ್ಯ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.

ವೈಭವಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಜಯಪುರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಶಿಲಾಯುಗದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ವಿಜಯಪುರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸುವುದೇ ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಕೃತಿ’ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವಲ್ಲದೆ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ‘ವಿಭೂತಿ ಪೂಜೆ’ ಮತ್ತು ‘ಇತ್ಯಾದಿ’ ಸಂಕಲನಗಳ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವರು ‘ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾದೇವಾಲಯ’ವಾಗಿ ಮತ್ತು ‘ಪರಮಾತ್ಮನ ಚಿನ್ಮಯ ಶರೀರ’ವಾಗಿ ಕಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮಷ್ಟಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೋಡುವುದರಿಂದಲೇ ಅವರಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಮಾನವ’ ತತ್ವ ಮೂಡಿತು ಎಂಬುದು ಲೇಖನದ ಆಶಯ. ಶಿಶುವಿನಿಂದ ವಯಸ್ಕರವರೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಹೇಗೆ ಮಮತೆಯ ಗುರುವಿನಂತೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಟ್ಸ್ಆ್ಯಪ್, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾವಂತ ರೈತರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ವರದಿಗಾಗಿ ಈ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೊರತೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯಂತಹ ಸವಾಲುಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ಕೃಷಿ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಂಬಾಣಿಗರು ತಮ್ಮ ಗೋರಬೋಲಿ (ಲಂಬಾಣಿ ಭಾಷೆ)ಯಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕ ‘ರಾಮಾಯಣ’ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಜೈನರಾಮಾಯಣ, ಗೊಂಡರಾಮಾಯಣ, ಬೌದ್ಧರಾಮಾಯಣ ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾದ ರಾಮಾಯಣಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಂಬಾಣಿ ರಾಮಾಯಣವು ಜನಪದ ಹಾಡಿನ (ಜನಪದ ಕಥನಗೀತೆ) ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಲಂಬಾಣಿಗರು ತಮ್ಮ ವಿರಾಮದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಮದುವೆ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಸೂತಕದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಹಬ್ಬಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಜನೆ (ವಾಝ) ಮಾಡುವ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ಕಾವ್ಯ-ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವಿದೆ. ಪುರಾಣ ಪ್ರವಚನಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯು ಲಂಬಾಣಿಗರ ಪ್ರಮುಖ ಮನೋರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಚಿಸುವ ರಾಮಾಯಣದ ಸೀತೆ, ರಾಮ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ ಸೀತಾರಾಮ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತಾದ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

This article explores the dualistic nature of freedom of expression in India, framed as both a constitutional reality and a persistent myth. While Article 19(1)(a) provides a robust legal foundation, reinforced by landmark judicial interventions like the Shreya Singhal case, the practical exercise of this right faces significant hurdles. The authors analyze the tension between democratic ideals and restrictive measures, including the misuse of sedition and anti-terror laws, digital censorship, and rising social intolerance. Ultimately, the paper argues that while the judiciary remains a guardian of liberty, true freedom of expression requires a cultural shift toward tolerance to bridge the gap between constitutional promise and lived practice.

Films are one of the major sources of entertainment for people in India as elsewhere across the globe. Films of any country mirror its culture, tradition, hopes, aspirations of people besides lot many other factors. In to1tality, films could be termed as the cultural consciousness of a nation. However, sometimes, among these stereotypical portrayals, there have been films dealing with women’s issues. Moving away from the usual tradition, these movies have attempted to give the women central roles. Pink is one such Bollywood flick that dares to portray the contemporary issues bothering the Indian women of today. The film tries to raise such questions as: Is it unexpected of women to be modern? Don’t they have the right to say what they want to say to men? Is freedom something reserved only for men? Etc. The present paper tries to examine these questions in the backdrop of the movie.

Dr. B. R. Ambedkar thought that Buddhism is an ultimate way to a civilized world order. For a better global order, nonviolence is an ultimate way to civilize society. Dr. Ambedkar thought that, “Before the world, and especially before Asia, only two paths are available today. One is the path of Buddha, the other is the path of Marx. If the world does not adopt Buddha’s philosophy from now on, the victory of Communist Philosophy will become inevitable. Only Buddha’s philosophy is the sole foundation for the world, and to the extent that its spread happens, to that extent the world will move away from war and closer to peace.”

This paper explores how different kinds of violence-from pressures within families to the power of the state-are connected in Han Kang’s The Vegetarian (2007; trans. 2015) and Nayantara Sahgal’s Storm in Chandigarh (1969). In Kang’s novel, a woman’s choice to stop eating meat leads to increasing abuse that begins at home and ends in a mental hospital, showing how patriarchal rules justify violence in both private and public spaces. In Sahgal’s novel, the 1966 division of Punjab affects marriages and friendships, suggesting that political separation and personal conflict share the same grammar of domination and exclusion.

By closely studying the texts, the paper shows how personal violence-especially men’s control over women’s bodies-spreads into emotional, social, and political areas. Both novels portray violence as a continuous process where the woman’s body and the divided region become comparable targets of control and struggle. Although acts of resistance-such as choosing vegetarianism or leaving a marriage-are fragile and incomplete, they still reveal weaknesses in the power structures that try to suppress them.

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಯುಗವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಹಿತ್ಯ ವೈಭವದ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಳಿ ನಡೆದ ಕಾಲವದು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಜೀವನ ತತ್ವ, ನೈತಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಶ್ರಮದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಯ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿಯವರನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಶ್ರಮದಿಂದ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೀನವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದವರು ಕುಲಕಸುಬಿನವರು. ಕುಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದೊಂದು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಕನಿಷ್ಠ ಎನ್ನದೆ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಯಿತು.

ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದ, ಜಾತಿಭೇದವಿಲ್ಲದ ಆದರ್ಶದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಯಕವೆನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಆತ್ಮದೊಳಗಣ ಜ್ಞಾನ. ಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಕಗಳು ಎರಡು ಸಮಾನವಾದವು. “ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು ಲಿಂಗಪೂಜೆಯನ್ನಾದರೂ ಮರೆಯಬೇಕು” ಎನ್ನುವ ಶರಣರ ನುಡಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತವಾದವು.

ಶರಣರು ಉದಯವಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ವೃತ್ತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದೈಹಿಕ ವೃತ್ತಿ ಕನಿಷ್ಠವೆಂಬ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಬೆಳೆದು ನಿಂತು ಮಾನ-ಅಪಮಾನದ ಬಣ್ಣ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಕೃತಕ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ವಚನಕಾರರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.