ಹಾನಗಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಶಾಸನಾಧಾರಿತ ಕೆರೆಗಳು

Abstract

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾನಗಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. “ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾನಗಲ್ ವಿರಾಟರಾಜನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೆಂಬಂತೆ ಕೀಚಕನ ಗರಡಿಮನೆಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿರಾಟ ರಾಜನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಅಂಶ 12ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಾವೇರಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಳ ಮಹಾರಾಜನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಅಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಶಾಸನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ 1134 ರ ಹಾವೇರಿ ಶಾಸನವು ಅಗ್ರಹಾರ ಪಾವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದ ದಂಡನಾಯಕ ಕುಮಾರ ಪದ್ಮನಾಭರಸನು ಈಗಾಗಲೇ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೆರೆಯನ್ನು ಕದಂಬ ಮನೆತನದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಹಾನಗಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಜಗದೇಕ ಮಲ್ಲನ ಸಾಮಂತ ದೇವಗಾವುಂಡನು ಕೊಳನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾವಿ ಕಟ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅವನು ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿಬಂದ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದ. 
ಹೀಗೆ ಹಾನಗಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ದಂಡನಾಯಕರು, ಗ್ರಾಮದ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಗಾವುಂಡ, ಗೌಡರು ಮತ್ತು ನಾಳ್ಗಾವುಣ್ಡರು (ನಾಡಗೌಡರು) ಹಲವಾರು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮೂಲಕ ಫಸಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಕೆರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವುದು ಜನತೆಯ ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ದಾನ ಶೀಲತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಅಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಂದು ಸಲ ಕೆರೆಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿವೆ.