.

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಅನನ್ಯ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜಾತಿವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬದಲಿಗೆ, ಬುದ್ಧನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಹಾಗೂ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ನೈಜ ಸಮಾಜವಾದವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ವಿಧಾನವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಿಂತ ಮುನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ನಿಲುವೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಠಗಳು ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಸಮಾಜದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಮುನಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಗುರುಕುಲ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಹಾದಿ ಅನನ್ಯವಾದುದು. ಜ್ಞಾನದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾಸೋಹದ ಮೂಲಕ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಮಠಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಠಗಳಾದ ಸಾಲಿ ಮಠ, ಓದಿಸು ಮಠ ಮತ್ತು ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳು ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾ ವೃತ್ತಿ ಕೌಶಲ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿವೆ. ಕಾಲದ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ, ಇಂದಿಗೂ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಮಠ ಪರಂಪರೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 'ಚುಟುಕು' ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಚುಟುಕು ಕೇವಲ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಕಾರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ಬೇರುಗಳು 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಾದಾಮಿ ಶಾಸನದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಶರಣರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದಾಸರ ಉಗಾಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚೂಪಾಗಿ ಹರಿಸುವ ಈ ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ 'ಲಿಮರಿಕ್' (Limerick) ಮಾದರಿಯ ಅನುಕರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಅವರ 'ನೂರು ಪುಟಾಣಿ' ಮತ್ತು ಚುಟುಕುಗಳ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಚುಟುಕು ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹೇಗೆ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿಕೊಂಡು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ವಿಡಂಬನೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ 'ಕವಿಜೋಡಿಯ ಆತ್ಮಗೀತ' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಥಾಕಾವ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳಾದ ಟೆಡ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಪ್ಲಾತ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಟೆಡ್ ಅವರ ಬಾಲ್ಯ, ಕವಿತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಸೆದ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಿರುಕು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಲ್ವಿಯಾಳ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ದುರಂತದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಕವಿಗಳ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಾಗದೆ, ಪ್ರೇಮ, ಕಾಮ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ನೆಲೆಗಟ್ಟುಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ದಾಂಪತ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾ, ಕವಿತೆಯು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಲು ಸೋತ ಬಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Despite constitutional mandates outlawing discrimination, caste-based exploitation remains endemic in Indian society. This article critiques this systemic failure by examining the 12th-century Vachana movement through the lens of H.S. Shivaprakash’s Kannada play, Mahachaithra. The analysis highlights the movement's rise and tragic fall in Kalyana, questioning the efficacy of leadership—specifically Basavanna’s—in bridging deep-seated caste divides. By exploring themes of cross-cultural conflict, gender oppression, and political power struggles, the author draws parallels between these historical failures and contemporary socio-political realities, arguing that the "roots" of Dalit exploitation remain unaddressed by traditional authority structures.

This research paper examines the impact of socio-economic factors of residents on solid waste management in two zones namely Bommanahalli zone and south zone of BBMP in the Bengaluru city. Today the most important subject that affects and worries mankind is the issues concerned with solid waste management in the BBMP. Community participation has a direct bearing on efficient solid waste management. The municipal authorities have tried to mobilize the community and educate residents on the rudiments of handling waste and proper practices of storing it in their own bins at the household, shop and establishment level. Residents assume that waste thrown on the streets would be picked up by the municipality through sweeping. Solid waste management cannot be successful without the involvement of all residents who have a vital role to play in successful implementation of scheme. It is worthwhile to examine some of the important stakeholders in this regard; residents play a significant role in bringing any changes and framing the policies, strategies and regulations to solve the solid waste problem in the zones. Residents of that particular region would understand the situation and analyses the problems faced by them over a period of time. So those in both zones of research area 320 residents are randomly selected to know their socio-economic status with respect to their age, status of resident, marital status and educational qualification. It also helps us to assess the attitudes of the residents, behaviour, and sensitivity towards solid waste management and to examine the socio-economic factors responsible for worst situation of municipal waste, working system of BBMP in managing the solid waste. It is on this note that the study attempts an examination of the impact of socio-economic factors on solid waste management by speculating the situation of BBMP.