ग्रामीण साहित्य प्रवाहातील संस्कृती दर्शन

Abstract

मराठी ग्रामीण साहित्य हा आधुनिक मराठी साहित्यातील एक महत्त्वाचा आणि वास्तववादी प्रवाह आहे, ज्याची सुरुवात १९५० नंतर कथा आणि कादंबरीतून झाली. हे साहित्य ग्रामीण जीवन, तेथील बोलीभाषा, रूढी, परंपरा, श्रद्धा, अंधश्रद्धा आणि कृषी-केंद्रित संस्कृतीचे चित्रण करते. पाटील, बलुतेदार, कारू-नारू यांसारख्या सामाजिक रचनेचे दर्शन घडते.
ग्रामीण कविता (बहिणाबाई), कथा (व्यंकटेश माडगूळकर, आनंद यादव) आणि कादंबरी (रा. रं. बोराडे, उद्धव शेळके) या प्रकारांमधून शेतकऱ्यांचे कष्टमय जीवन, सामाजिक ताणतणाव, आणि उपेक्षितांच्या व्यथांचे चित्रण झालेले आहे. हे साहित्य केवळ जीवनाचे वास्तववादी दर्शन नसून, ग्रामीण संस्कृतीचे जतन व सामाजिक जाणीव निर्माण करण्याचे एक सशक्त साधन आहे.