भटका विमुक्त वडार समाज आणि संस्कृती
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
हा शोधनिबंध वडार समाजाच्या संस्कृती आणि जीवनशैलीत ब्रिटिशांच्या राजवटीपासून ते स्वातंत्र्योत्तर काळात झालेल्या बदलांचे विश्लेषण करतो. १८७१ मध्ये ‘गुन्हेगार जमात’ म्हणून घोषित झालेला हा समाज १९५२ नंतर ‘विमुक्त’ झाला. पारंपरिक दगड-मातीच्या व्यवसायामुळे होणारी त्यांची भटकंती आता शिक्षण, औद्योगिकीकरण आणि सामाजिक चळवळींमुळे संपुष्टात येत आहे. वडार समाजाने शिक्षण घेऊन उच्च सरकारी पदे, साहित्य आणि चित्रपट क्षेत्रात यश मिळवले आहे. पारंपारिक पोषाख, विवाह पद्धती आणि खाण्यापिण्याच्या सवयींमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल झाले आहेत, तर जातपंचायत व्यवस्था आणि वडारबोली हळूहळू लोप पावत आहे. व्यसनाधीनता आणि पारंपरिक व्यवसायाचा ऱ्हास यांसारखी आव्हाने असूनही, वडार समाजाने मुख्य प्रवाहात येण्याची केलेली ही प्रगती संथ असली तरी लक्षणीय आहे, हे लेखात स्पष्ट होते.
Article Details
Section
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
How to Cite
References
‘वळंबा’ शिवमूर्ती भांडेकर, भूमी प्रकाशन, प्रथम आवृत्ती, ५ सप्टेंबर २००७.
‘वडार समाज: इतिहास आणि संस्कृती’, भीमराव चव्हाण, स्वाभिमान प्रकाशन, प्रथम आवृत्ती २००७.
‘वडार गर्जना’ प्रथम वर्धापनदिन विशेषांक २००७, संपादक : बाबासाहेब धोत्रे.
‘वडार समाज आणि संस्कृती’, सतीश पवार, ओड्र सेवा संस्था, दुसरी आवृत्ती, मार्च, २०१०.
‘वडारगाडा’, रामचंद्र नलावडे, देशमुख आणि कंपनी प्रा.लि. प्रथम आवृत्ती, डिसेंबर, २०११.
‘आंतरजाल’: पगला गजोधर, ६ ऑक्टोबर, २०१४.
‘वडार समाज: स्थिती आणि गती’, प्रवर्तन पब्लिकेशन लातूर, संपादक, श्रीकांत मुद्दे, प्रथम आवृत्ती १ मे, २०१४.
‘वडार समाज: समाजशास्त्रीय अभ्यास’, विनायक लष्कर, हरिती प्रकाशन, प्रथम आवृत्ती जानेवारी, २०१५.
‘वडार समाज: परंपरा व इतिहास’, टी. एस. चव्हाण, प्रकाशक, सचिन चव्हाण, प्रथम आवृत्ती २५ डिसेंबर, २०१६.
‘युगशिल्पी’, प्रा. शिवमूर्ती भांडेकर, मुक्तरंग प्रकाशन, दुसरी आवृत्ती १ जुलै, २०१९.