ವೈದ್ಯ ಸಂಗಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಒಳನೋಟಗಳು

Main Article Content

ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಗೌಡ ಎನ್‌.

Abstract

ವೈದ್ಯಸಂಗಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೈದ್ಯಸಂಗಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಭಾಷೆ, ದೇಹದ ಸ್ವರೂಪ, ಆತ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ಇವೆರಡರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಠ್ಯವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಂಚತತ್ತ್ವ, ತ್ರಿದೋಷ, ನಾಡಿ, ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯ, ವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅವರ ದೇಹಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ದೇಹವು ಪಂಚತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ನಶ್ವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದರೂ, ಆತ್ಮಸಾಧನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಧನವೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿ ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ವ್ಯಾಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಜ್ಞಾನ, ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳನ್ನು ಆತ್ಮದ ‘ರೋಗ’ ಎಂಬ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಸಾಧನೆಗೆ ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದು ಅವರ ವಚನಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ, ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗುರು–ಲಿಂಗ–ಜಂಗಮ ತತ್ತ್ವಗಳು ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಾಗಿ ನೋಡುವ ಸಮಗ್ರ ಮಾನವದರ್ಶನ ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುವ ವೈದ್ಯಸಂಗಣ್ಣನವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ವಚನಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಆತ್ಮಾನುಭವ ಪರಂಪರೆಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ. 

Article Details

Section

Research Articles

Author Biography

ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಗೌಡ ಎನ್‌.

ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ವಿಜಯನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು.

How to Cite

ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಗೌಡ ಎನ್‌. (2026). ವೈದ್ಯ ಸಂಗಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಒಳನೋಟಗಳು. ಅಕ್ಷರಸೂರ್ಯ (AKSHARASURYA), 18(04), 76 to 87. https://aksharasurya.com/index.php/latest/article/view/2488

References

ಭಾನುಮತಿ ವೈ.ಸಿ., (2021), ಸಂಕೀರ್ಣ ವಚನ ಸಂಪುಟ-04, ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ.

ಚಂದ್ರಮೌಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ನಾಯ್ಕ, (2025), ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಪದಾರ್ಥ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು: ಮೇಧಾ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.

ಶಿವಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಎಂ., (2020), ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳು, ಬೆಂಗಳೂರು: ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ಸಂ.ವಿ.ವಿ.

ಕವಿತಾ ಎಸ್.ಎಚ್., (2012), ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ವೈದ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು: ದೇಸಿ ಪುಸ್ತಕ.