ग्रामीण, दलित आणि आदिवासी मराठी साहित्य प्रवाहातील संस्कृतीदर्शन.

Abstract

हा शोधनिबंध ग्रामीण, दलित आणि आदिवासी मराठी साहित्य प्रवाहातील संस्कृतीदर्शनाचे सखोल विश्लेषण करतो. मराठी साहित्य हे केवळ अभिजात वर्गाचे नसून, ते महाराष्ट्राच्या श्रमजीवी आणि वंचित समाजाचे प्रामाणिक प्रतिबिंब आहे. ग्रामीण साहित्यातून शेतकरी जीवनातील श्रम, लोककला, लोकपरंपरा आणि निसर्गाशी असलेले नाते स्पष्ट होते. दलित साहित्य डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांवर आधारित स्वाभिमान, समता आणि सामाजिक संघर्षाची संस्कृती दर्शवते, जे अन्यायग्रस्त अनुभवातून उभी राहिली आहे. तर, आदिवासी साहित्य निसर्गकेंद्री जीवन, पारंपरिक लोकश्रद्धा आणि सामूहिकतेचे मूल्य अधोरेखित करते. हे तिन्ही प्रवाह एकत्र येऊन मराठी साहित्याला उपेक्षितांच्या सांस्कृतिक लोकशाहीची व्यापक आणि बहुरंगी ओळख देतात. तिन्ही प्रवाह मराठी साहित्याला सामाजिक वास्तवाचे भान देतात, हे या निबंधातून सिद्ध होते.