ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಾತ್ರ

Main Article Content

ಮುಕುಂದ ಬ. ದೊಡ್ಡಮನಿ

Abstract

ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯ ಆಂತರಿಕ ತತ್ತ್ವ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಹಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪುನರ್‌ ಸಂಘಟನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಮನೋನಿರ್ಮಾಣ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾ ಗುರುತಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ತತ್ತ್ವಾತ್ಮಕ ಬಲಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಕವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆ ಭಾಷಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಕಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ, ಕವಿಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು, ಇತಿಹಾಸಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್, ಕುವೆಂಪು, ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ, ಮಂಜಮ್ಮ ಸುಳ್ಳಿಕೇರಿ, ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕರ್ತರ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಗುರುತು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಡಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಚೇತನದ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದವು. ಕವಿತೆ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಸಾಹಿತ್ಯವು “ಕರ್ನಾಟಕ” ಎಂಬ ಕಲ್ಪಿತ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾಷಾ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದವು. ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ, ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯ ತತ್ತ್ವವು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು.

Article Details

Section

Research Articles

Author Biography

ಮುಕುಂದ ಬ. ದೊಡ್ಡಮನಿ

ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗ, ಶ್ರೀ ಎಸ್. ಬಿ. ಎಮ್. ಕಲಾ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾದಾಮಿ.

How to Cite

ಮುಕುಂದ ಬ. ದೊಡ್ಡಮನಿ. (2026). ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಾತ್ರ. ಅಕ್ಷರಸೂರ್ಯ (AKSHARASURYA), 11(06), 133 to 137. https://aksharasurya.com/index.php/latest/article/view/1963

References

ಕುವೆಂಪು. (1951) ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ. ಮೈಸೂರು: ಉದಯರವಿ ಪ್ರಕಾಶನ.

ಆಲೂರು ವೆಂಕಟ ರಾವ್. (1956) ಕರ್ನಾಟಕ ಗತವೈಭವ. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು.

ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್, ಎಂ.ಎಸ್. (1973). ಕರ್ನಾಟಕ ಚಳವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.

ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ – (1991) ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಥೆ, ಎಸ್ ಬಿ ಎಸ್ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು.

ಎಚ್.ಎಸ್. ಗೋಪಾಲ್ ರಾವ್ (1996) ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಇತಿಹಾಸ, ನವ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಬೆಂಗಳೂರು.

ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ (1996) ನನ್ನದು ಈ ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ಎಸ್ ಬಿ ಎಸ್ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು.

ಬಿ. ಶೇಕ್ ಅಲಿ – (1997) ಸಂಪುಟ 6 ಕರ್ನಾಟಕ ಚರಿತ್ರೆ, ಪ್ರಸಾರಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ.

ಲೇಖಾ ಅಡಿಗ. (2001). ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ. ಬೆಂಗಳೂರು: ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್.

ಬಸವರಾಜು, ಎನ್. (1965). ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೋರಾಟ. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ.

ರಾಜಶೇಖರ್, ಹೆಚ್. ಎಸ್. (2008). ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆ. ಬೆಂಗಳೂರು: ಸಪ್ನಾ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್.

ನಾಯಕ್, ವಿ. (2010). ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.

ಶಿವಪ್ಪ, ಬಿ. (2012). ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.