ಶಿರಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅಪರೂಪದ ಲಜ್ಜಾಗೌರಿ ಶಿಲ್ಪ - ಸುಜಾತ ಸಿ. ಸಿರಿಯಣ್ಣವರ, (ಅಕ್ಷರಸೂರ್ಯ (AKSHARASURYA), 2026)
ಶಿರಸಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಲಜ್ಜಾಗೌರಿ ಶಿಲ್ಪವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಲಜ್ಜಾಗೌರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಫಲವತ್ತತೆ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಾತೃಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಶಿಲ್ಪವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತೃದೇವತಾ ಆರಾಧನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವಾಕಾರದ ಬದಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕಸಿತ ಯೋನಿರೂಪ, ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡ ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಅಥವಾ ಅಲಂಕೃತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿರಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ಶಿಲ್ಪವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಜ್ಜಾಗೌರಿ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಗಿಂತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಪಂಡಿತರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪವು ಶೈವ, ಶಾಕ್ತ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
Keywords: ಲಜ್ಜಾಗೌರಿ; ಶಾಕ್ತ ಪರಂಪರೆ; ಮಾತೃ ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆ; ಫಲವತ್ತತೆ; ಯೋನಿರೂಪ ಶಿಲ್ಪ