ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇ.ವಿ.ಎಂ. (EVM) ಮತ್ತು ವಿ.ವಿ.ಪ್ಯಾಟ್‌ (VVPAT)ಗಳ ಪಾತ್ರ - ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ ಕೆ.ಟಿ. (ಅಕ್ಷರಸೂರ್ಯ (AKSHARASURYA), 2026)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (EVM - Electronic Voting Machine) ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಗದದ ಮತಪತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ದೋಷಪೂರಿತ ಮತಗಳು, ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು (booth capturing) ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು EVM ಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, EVM ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು ಏಳುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ವಿ.ವಿ.ಪ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು (VVPAT - Voter Verifiable Paper Audit Trail) ಪರಿಚಯಿಸಿತು. VVPAT ಎಂಬುದು EVMಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮತದಾರರು ತಾವು ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮತವು ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಾಗದದ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ EVM ಮತ್ತು VVPAT ಗಳ ವಿಕಸನ, ಅವುಗಳ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.